του Νικόλαου Παπάνα

Αν. Καθηγητή Παθολογίας-Σακχαρώδους Διαβήτη

Υπεύθυνου Διαβητολογικού Κέντρου Β΄ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

Προέδρου Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας

 

Οι τυχόν βλάβες του σακχαρώδη διαβήτη στο χέρι δεν είναι ευρύτερα γνωστές, αλλά μερικές φορές είναι χρήσιμο να τις έχουμε υπ’ όψη μας. Στην πράξη, αν και αυτό δεν είναι απόλυτο, οι βλάβες αυτές συνήθως συνυπάρχουν με την κλασική προσβολή των μικρών αγγείων (αμφιβληστροειδοπάθεια στο βυθό του ματιού, βλάβη των νεφρών, βλάβη των περιφερικών νεύρων). Επίσης τις βλάβες του χεριού θα τις συναντήσουμε τυπικότερα στα άτομα που έχουν πολλά χρόνια σακχαρώδη διαβήτη και κακή ρύθμιση της γλυκόζης αίματος. Έτσι, έχει προταθεί, σε αναλογία με τις λοιπές επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη, και ο όρος «διαβητικό χέρι», αν και δεν έχει ακόμα γίνει ομόφωνα αποδεκτός. Οι κυριότερες βλάβες του χεριού συνοψίζονται στη συνέχεια.

1) Μειωμένη κινητικότητα των αρθρώσεων των δαχτύλων:

Χαρακτηρίζεται από ακαμψία του χεριού, συνήθως εξίσου και του δεξιού και του αριστερού. Το δέρμα γίνεται σκληρό και τραχύ, ιδίως στη ράχη του χεριού. Συχνότερα τείνει να προσβάλλεται το μικρό δάχτυλο του χεριού. Στη χειρότερη περίπτωση τα δάχτυλα αγκυλώνονται σε μόνιμη ανώδυνη κάμψη των φαλάγγων τους. Αυτό φαίνεται χαρακτηριστικότερα, όταν το άτομο ενώνει τις παλάμες των χεριών του σε στάση προσευχής: τότε φαίνεται ότι δεν μπορούν να ενωθούν οι φάλαγγες των δαχτύλων μεταξύ τους και αφήνουν κενά. Ανάλογα κενά δημιουργούνται από την επαφή της παλάμης οριζόντια στο τραπέζι, επειδή δεν μπορούν να τεντωθούν τα δάχτυλα.

Έχει αναφερθεί ποικίλη συχνότητα αυτής της αλλοίωσης, ιδίως κατά τις παλιότερες εποχές σε άτομα που έπασχαν πολλά χρόνια από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. Το κυριότερο αίτιο θεωρείται πως είναι η αλλοίωση του κολλαγόνου από τη μακροχρόνια υπεργλυκαιμία, ενώ έχει προταθεί και βλάβη των μικρών αγγείων.

Στη θεραπεία σημαντική είναι η θέση της φυσιοθεραπείας με εφαρμογή και ναρθήκων. Βοηθητική είναι και η διόρθωση της υπεργλυκαιμίας.

2) Ρίκνωση της παλαμιαίας απονεύρωσης:

Χαρακτηριστικά ζαρώνει η παλάμη, έλκοντας σε ανώδυνη κάμψη τα δάχτυλα του χεριού από τη βάση τους. Συνήθως προσβάλλεται το μέσο και το παράμεσο δάχτυλο. Συχνά η βλάβη αφορά και τα δύο χέρια (Εικόνα 1).

Η συχνότητά της είναι διπλάσια ως τετραπλάσια σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς σακχαρώδη διαβήτη. Η αιτιολογία θεωρείται παρόμοια με εκείνη της μειωμένης κινητικότητας των αρθρώσεων των δαχτύλων.

Η θεραπεία περιλαμβάνει φυσιοθεραπεία, διόρθωση της υπεργλυκαιμίας και τοπικές εγχύσεις κορτιζόνης. Η βλάβη μπορεί να διορθωθεί χειρουργικά με ικανοποιητικά αποτελέσματα.

Εικόνα 1. Ρίκνωση της παλαμιαίας απονεύρωσης: Διαβητολογικό Κέντρο Β΄ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

3) Δάχτυλο σκανδάλη:

Πρόκειται για αντίσταση κατά την κάμψη του δαχτύλου με αγκύλωσή του. Προσβάλλει όλα τα δάχτυλα εκτός από τον αντίχειρα.

Έχει αναφερθεί συχνότητα 10-15% στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη. Η αιτιολογία και η θεραπεία είναι όπως στην προηγούμενη βλάβη.

4) Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα:

Πρόκειται για την τυπική παγίδευση του μέσου νεύρου στον καρπό, που εκδηλώνεται με συμπτώματα στο έξω (προς τον αντίχειρα) μισό του χεριού. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν μούδιασμα, παραισθήσεις και κάψιμο. Συχνά υπάρχει επιδείνωση τη νύχτα. Στις βαριές περιπτώσεις τα άτομα μπορεί να ξυπνήσουν από τον ύπνο τους με κάψιμο στο χέρι ή στα χέρια και να αναζητήσουν ανακούφιση τινάζοντάς τα ή βυθίζοντάς τα σε κρύο νερό. Σε ακόμα βαρύτερες περιπτώσεις μπορεί να μειωθεί η μυϊκή ισχύς των χεριών και το άτομο να παραπονιέται ότι του πέφτουν πράγματα από τα χέρια.

Στο σακχαρώδη διαβήτη έχει αναφερθεί συχνότητα 10-25%. Συχνότερα εμφανίζεται σε γυναίκες, ιδίως σε εκείνες με μακροχρόνια υπεργλυκαιμία.

Η θεραπεία περιλαμβάνει φυσιοθεραπεία, εφαρμογή ναρθήκων, αναλγητικά και τοπικές εγχύσεις κορτιζόνης.  Χρήσιμη είναι και η διόρθωση της υπεργλυκαιμίας. Η βλάβη μπορεί να διορθωθεί χειρουργικά με ικανοποιητικά αποτελέσματα.

5) Νευροπάθεια των χεριών:

Χαρακτηρίζεται από μειωμένη αντίληψη των αισθήσεων (ζεστού/κρύου, αφής, πόνου) στα χέρια. Αρχίζει από τις άκρες των δαχτύλων και επεκτείνεται προς τους καρπούς ή και ψηλότερα. Μερικές φορές μπορεί να υπάρχει και μούδιασμα/κάψιμο. Σπάνια μπορεί να παρουσιαστεί δυσκολία στις καθημερινές ασχολίες. Επίσης λόγω μειωμένης αντίληψης των αισθήσεων μπορούν ευκολότερα να συμβούν εγκαύματα.

Εκδηλώνεται σε άτομα με μακροχρόνια υπεργλυκαιμία και ήδη εγκατεστημένες αλλοιώσεις στα πόδια (νευροπάθεια, πληγές).

6) Βλάβη του ωλενίου νεύρου:

Πρόκειται για παγίδευση ή ισχαιμία του ωλενίου νεύρου σε άτομα με μακροχρόνια υπεργλυκαιμία. Τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα, αλλά εκδηλώνονται στο μέσα μισό (προς το μικρό δάχτυλο) του χεριού. Μπορεί να ατροφήσουν οι μύες της ράχης του χεριού. Για να αποφευχθεί περαιτέρω επιδείνωση συνιστάται τα άτομα να αποφεύγουν την πίεση στους αγκώνες

7) Παγωμένος ώμος:

Εκδηλώνεται με πόνο σε όλες τις κινήσεις του ώμου και μείωση του εύρους των κινήσεών του προς όλες τις κατευθύνσεις. Αποδίδεται σε αλλοίωση των ιστών από τη χρόνια υπεργλυκαιμία. 

8) Άλλες εκδηλώσεις:

Σε αυτές ανήκουν η μυκητίαση των νυχιών του χεριού, η μείωση της μυϊκής ισχύος αυτού και η ευπάθεια σε μολύνσεις. Ειδικά στις τροπικές χώρες, και μάλιστα σε γυναίκες 40-60 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και μακροχρόνια υπεργλυκαιμία, μπορεί να συμβούν πολύ σοβαρές μολύνσεις με νέκρωση του χεριού. Τέτοιες μολύνσεις έχουν παρατηρηθεί και στο Δυτικό κόσμο σε διαβητικά άτομα υπό αιμοκάθαρση. Επίσης έχει περιγραφεί το σύνδρομο χεριού-ώμου, στο οποίο συνυπάρχουν παγωμένος ώμος με μειωμένη κινητικότητα των αρθρώσεων των δαχτύλων ή ρίκνωση της παλαμιαίας απονεύρωσης.

Καλωσήρθατε στον Γλυκό Πλανήτη!

Εγγραφείτε στο newsletter μας για να μαθαίνετε όλα τα νέα μας!
Email address
First Name
Last Name
Secure and Spam free...